Ondercast is jarig!

12

Het is zover: aflevering 12! Een jaar lang ondercast! In deze aflevering hoor je bijdragen van Nyk de VriesEnver HusicicJibbe WillemsRoos VlogmanJonathan GriffioenMaud VanhauwaertBroeder DielemanHanneke Hendrix en Rob Waumans.

Luister hieronder naar de verjaardagsaflevering.

Je kunt de aflevering ook downloaden of je abonneren via iTunes of Stitcher.

Oda Le Noble

OdaLeNobleGisteren werd bekend dat Oda le Noble is overleden. Oda was als ‘de tamboerijnvrouw’ onlosmakelijk verbonden met wat zij haar regiostad noemde: Nijmegen. Tijdens mijn stadsdichterschap sprak ik vaak met haar en ik wilde een gedicht over haar maken, haar routine, haar ideeën in kaart brengen. Omdat ik van elk gedicht destijds iets anders wilde maken, besloot ik dat het een strip moest worden. Joeri van Putten maakte de tekeningen.

Met de uitgave zou een presentatie gepaard gaan, maar Oda had daar haar eigen ideeën over. Die bleken, budgetair en logistiek, onmogelijk te realiseren. Ze bood me er geld voor, maar dat wilde ik niet aannemen. Uiteindelijk verscheen het gedicht dus ook niet. Oda zei: “Het krukje is ook helemaal verkeerd.”

Dat klopt. De tuinstoel is niet het krukje waar haar trommeltje met geld en die ene mandarijn altijd op lag. De rest is denk ik dicht bij de waarheid. Zonder presentatie, meer dan drie jaar na dato: de strip over Oda. Het is denk ik niet het precieze krukje dat we moeten onthouden.
Lees verder

Vallende zak

Een van de eerste dingen die ik voor de Wintertuin deed, was Harry en Willemien ter Balkt naar Groningen rijden. Daar promoveerde Piet Gerbrandy o.a. op het werk van Ter Balkt. In de huurauto mocht niet gerookt worden en dus stopten we om het tankstation zodat we konden roken. Ik maakte gebruik van mijn tijd met ze door de twee uit te horen. ‘Trouw nooit met een dichter,’ had Willemiens moeder gezegd. Ze had er geen seconde spijt van gehad. Toen we Groningen inreden stak Willemien toch een sigaret op in de auto. ‘Ik draai het raam wel open.’

Van de plechtigheid kreeg Harry weinig mee, zei hij. Toen een van de opponens Gerbrandy echter roemde om het feit dat hij ‘de onleesbare poëzie van Ter Balkt leesbaar heeft gemaakt’ klonk er ondanks dat een keiharde ‘klootzak’ door de zaal. Het was het enige wat Ter Balkt erover had te zeggen.

Op de terugweg stopten we weer om het tankstation. We zaten in het halfdonker op een bankje langs de snelweg. Harry moest naar de wc. Ik bood aan een stukje terug te rijden over de parkeerplaats, naar het tankstation. Dat was niet nodig. Hij liep naar een boom. Halverwege de terugweg naar het bankje viel hij. ‘Fuck,’ dacht ik, ‘nu heb ik het gedaan.’ Ik hielp hem naar het bankje en Harry zei: ‘Vallende zak. Hij valt hier, hij valt daar. Wat zullen we met hem doen?’ Niks aan de hand.

Vlak voor de Waalbrug zei hij min of meer uit het niets: ‘Die Pfeijffer heeft wel in één ding gelijk: poëzie is geen geneuzel.’

We zijn onze grootste dichter kwijt.

Vannacht is de dichter Harry ter Balkt overleden. Deze tekst is de basis van een In Memoriam dat ik voor ondercast maakte:

Dear Mr. Watterson

Ik kan me nog herinneren hoe ik nachten lang mezelf wijsmaakte dat ik nog maar één pagina Calvin & Hobbes zou lezen. Het was een strip die ik ooit van mijn zus gekregen had en het eerste dat ik ooit heb verzameld. En ik ben niet echt een verzamelaar. Ik heb veel spullen, maar weinig verzamelingen. Later zou ik bevriend raken met de ’nieuwe jongen in de klas’ precies om die strip. Dat het kan, een vriendschap op basis van een werk.

Deze week vroeg een student me hoe je de passie in het schrijven houdt en ook in een optreden waar je voor de zoveelste keer dezelfde tekst doet. Buddy Wakefield zegt dat een tekst altijd en onder alle omstandigheden werkt, als hij maar goed is. Dat is deel van het antwoord. Om dat te bewerkstelligen moet er iets in de tekst zitten dat waar is. En dat mij en het publiek verbindt: dit geldt voor ons allemaal. Geloof me, ik ben me bewust van de pretentie die van die gedachte uitgaat.

Gisteren keek ik de documentaire Dear Mr. Watterson (Netflix), over de strip die me een vriend opleverde. Op driekwart van de documentaire — in het deel dat erover ging waarom Bill Watterson nooit merchandise van zijn strip wilde toelaten — kwam er een citaat van hem langs:

People invest only a few seconds reading any strip, but the cartoonist can talk to readers for years on end, and that’s an incredible amount of access to people’s minds. It’s an exceedingly rare privilege to have your work read by people every day, year after year. If you’re inclined to go beyond jokes and say something heartfelt, honest, or thoughtful, you have a tremendous opportunity.

Dat is een ander deel van het antwoord. Misschien is het ook hetzelfde antwoord. Maud Vanhauwaert zegt het in een interview dat later deze maand in ondercast verschijnt als volgt: „Ik vind het een enorme daad, iets publiceren. Je pretendeert wel dat je iets toe gaat voegen aan deze werkelijkheid.” Het geldt volgens mij voor elke manier waarop je een tekst (of uiting) presenteert aan een publiek.

Ik weet dat het niet hetzelfde is als elke dag een strip te publiceren die door miljoenen mensen wordt gelezen, maar welke publicatie, welk optreden dan ook is een enorme mogelijkheid. En een eer. Het is toegang tot iemands hoofd. Dat is best wel wat. Iets om dankbaar voor te zijn. En iets om te verdienen. Hoe futiel een publicatie of een optreden ook mag lijken, je krijgt een vertrouwen dat je niet mag beschamen.

We kunnen er iets mee, met die kunst van ons. Er zijn dagen dat het veel van je vraagt, maar als het echt als iets anders dan een privilege begint te voelen, is het tijd om iets anders te gaan doen.

dearmrwatterson

P.S.: Hier is een fraaie speech van Bill Watterson te vinden.

Ondercast #11

Bijna jarig! De elfde aflevering van ondercast is online. Voor deze aflevering bezocht ik Martijn Benders in zijn hutje in de Zwarte Bergen – diep, diep in de Brabantse bossen. Ik stelde hem de vragen die AnOther aan Malcom McLaren stelde. Verder zijn er bijdragen van Elske van Lonkhuyzen, Marco Martens, Rineke Roosenboom, Jibbe Willems, Anneke Claus, Hanneke Hendrix, Broeder Dieleman, Maarten van der Graaff en Rob Waumans. Het is een fijne aflevering geworden:

Je kunt de aflevering ook downloaden of je abonneren via iTunes of Stitcher. Dat abonneren helpt ons enorm, met statistieken. En die statistieken kunnen ooit weer fijn worden.

DSC_0006