Koop Willem, of ga hem stalken

Zoals uitgesproken tijdens de presentatie van Park 

Willem maakt altijd grappen over het feit dat ik:

1) alles in de wij-vorm schrijf

2) altijd opsommingen maak

Daarom is deze speech gegoten in de vorm van een opsomming, en waar mogelijk in de wij-vorm geschreven.

 

1.

We hebben erg uitgekeken naar dit moment. En in ieder geval een van ons heeft er ook ontzettend tegen opgezien. Dat eerste omdat Willem eindelijk debuteert. Willem was lang ons best bewaarde geheim, maar nu hoeven we ons niet meer in te houden. Over dat tweede: ik herinner me een gesprek met Hanneke, het moet rond de tijd geweest zijn dat Willem zijn contract tekende. Hanneke zei: “Wat moeten we toch in hemelsnaam zeggen als Willem debuteert?” Allebei waren we bang dat we uitgenodigd zouden worden om te spreken. Dat begrijpt iedereen die Willem wel eens heeft horen speechen. Daar kun je niet tegenop.

Op 2 juni 2011 maakte ik een bestand aan met de naam ‘Speech Willem’. Ik schreef vier regels en hield het voor gezien. Ik heb het bestand in het halfjaar dat daarop volgde vaak geopend en naar een knipperende cursor gekeken. Op 4 februari 2012 kwam het mailtje:

Ha Dennis,

Ik zou het super vinden als je zou willen optreden op mijn boekpresentatie. Ik denk aan iets van tien minuten. Maar er is dus niet echt budget. Het zou mooi zijn als ik iedereen een drankje aan kan bieden, maar dat moet ik nog bekijken. In elk geval krijg je een pintje en een boek en als je wilt een ander boek uit het fonds, en veel liefde.

Ik had het gedaan al had ik moeten bijbetalen, Willem. Dat weet je.

Wat niet wil zeggen dat ik het biertje niet waardeer.

2.

Ik ken Willem nu een jaar of zes. Dat betekent onder andere dat ik erbij was toen hij leerde dat ‘horeca’ een afkorting was. Hij had altijd gedacht dat dat gewoon een woord was, zoals ‘aardappel’ dat is.

Van die zes jaar heb ik Willem het beste leren kennen in de laatste twee. Dat begon met Eerstejaars, een manuscript dat later Dagen van gordijnen, We hebben een vogel nodig, Niet hier en uiteindelijk De overkant zou gaan heten. En vrijwel meteen nadat hij op basis van dat manuscript een contract had binnengehaald, noemde hij het ‘oud papier’.

De Overkant was een verhaal over een jongen, Simon, die vanuit een klein dorp naar de dichtstbijzijnde stad vertrok om te gaan studeren. Het verhaalde over Willem voordat ik hem kende, maar in een stijl die onmiskenbaar de zijne was:

In de supermarkt stond ik met een mandje in mijn hand en begon toen pas na te denken over wat ik kon maken. Zo ging dat regelmatig. Ik werd afgeleid door een jongetje dat op de smalle tegels door de gangen hinkte. Hij neuriede mee met de muziek die uit het plafond kwam en waar je niet omheen kon. Soms raakte hij bijna de producten in de schappen. Er viel niets om, zijn moeder trok hem steeds net op tijd weg.

Ik dacht weer aan het eten en begon, nog zonder idee, willekeurig door de gangen te lopen. Hier en daar stopte ik en staarde even naar de schappen. Op deze manier liep ik onbewust achter een vrouw aan. Toen ze omkeek, bleef ik staan en haalde een willekeurig pak uit de schappen.

Rijst.

Terwijl ik nadacht of dit het moest worden, meende ik Anne tussen de schappen door in een andere rij te zien. Haar jas en haar haren. Ze liep met een karretje naar achteren. Ik voelde me betrapt. Ik wilde haar niet tegenkomen. Niet hier, niet nu. Ik koos voor de rijst en liep naar voren. Het werd kip met rijst. Met ui, paprika en een groentemix. Vijf ingrediënten, dat was het minimum wat ik mezelf gesteld had.

Hoewel de hoofdpersoon Simon heet, zien we Willem hier terug: een jongen die groots drama in kleine dingen ziet (er viel niets om) en een jongen die zichzelf doelen stelt, die beter wil worden. Die twee dingen, en dat ‘groentemix’ schijnbaar één ingrediënt is.

3.

Ik las twee versies van dat manuscript en toen vertelde Willem me dat hij een contract had. En dat hij had besloten een ander boek te schrijven. Dat boek werd Park.

In De overkant leken de vrienden van het hoofdpersonage veel op Willems vrienden, maar was die hoofdpersoon zelf een constructie. In Park is het andersom. Willem is Willem. Het verschil is tegelijkertijd groter en kleiner dan je denkt. En om de vergelijking op scherp te zetten, hier de supermarktscène uit Park:

‘Lenteuitjes?’

De puisterige jongen in supermarktuniform sprak het woord uit alsof het een scheikundige term was. In een hoog tempo begon hij door de winkel te lopen. Ik ging achter hem aan. Vlak bij de ingang verminderde hij vaart, las de kaartjes die op de schappen waren bevestigd en liep toen weer de andere kant op. Hij vroeg het aan de manager. Ik stond ernaast. De manager zei dat ze geen lenteuitjes hadden. De jongen draaide zich naar me toe en schudde zijn hoofd.

‘Het spijt me,’ zei hij en ging weer verder met zijn werk.

De supermarkt lag aan de rand van de nieuwbouwwijk, een paar honderd meter van het park af. Het was een kleine winkel die je maar net een supermarkt kon noemen. Drie kassa’s en een balie voor kranten en sigaretten. Telkens verbaasde ik me over wat er allemaal ontbrak. Nu waren lenteuitjes niet iets wat ik regelmatig at, maar ik wilde een recept proberen dat ik op internet had gevonden. Even twijfelde ik wat ik moest doen en pakte toen maar gewone uien.

Dit keer komt de hoofdpersoon voorbereid naar de supermarkt, maar laat die het afweten. Waar Simon zichzelf begon te verliezen in een nieuwe wereld, wil Willem er één bouwen, veroveren, maar lukt hem dat niet, niet zoals hij wil. Maar dat moet u zelf maar lezen, ik wil niet te veel verklappen. Daar is het boek te goed voor.

Laten we het er dus maar hebben over waarom het zo’n goed boek is.

4.

Wat het zo’n goed boek maakt zijn Willems oog voor detail en zijn perfectionisme. In de tweede zin van het boek moesten de ruitenwissers op de laagste stand. We hebben er lang over gediscussieerd of het nu motregen, natte sneeuw, lichte regen of misschien wel mist moest zijn.

Er zijn boeken met schietende helikopters en ontploffende auto’s. Er zijn boeken waarin geweld en intriges de hoofdmoot zijn. En er zijn boeken zoals Park, waarin het om het juiste type neerslag gaat.

Ik moet daarbij denken aan een workshop experimentele muziek die ik ooit bijwoonde. We werden in groepjes verdeeld en moesten met dozen, potjes en stokjes muziek maken. De muziek moest over een emotie gaan die we op een kaartje kregen uitgedeeld. Mijn groepje had ‘woede’ en vrij voorspelbaar sloegen we de dozen kapot. De workshopleider kwam naar ons toe met een briefje. Hij keek recht voor zich uit en scheurde het blaadje gecontroleerd in stukjes. Hij zei: “Dit is ook woede.”

Tijdens de selectiedagen van Creative Writing vroeg een aspirant-student aan Willem waarover hij schreef. Hij zei: “Ik schrijf in ieder geval niet over emoties, want uhm… daar ben ik niet zo goed in.” Wat hij bedoelde is dat hij niet op dozen slaat. Willem scheurt minuscule stukjes van het papier af, beetje bij beetje. En uiteindelijk sta je als lezer naar een handvol confetti te kijken. Feest is anders, maar goed is het wel.

Willem ziet het drama in de manier waarop iemand aan zijn of haar thee nipt, in de plaats van de pijnlijke stiltes in een gesprek en in de bewoordingen van sms’jes. En ja, Park is het zoveelste boek van een debutant dat op diens eigen leven gebaseerd is, maar het is meer dan weer een verhaal van een twintiger die met zijn ziel onder de arm loopt. Door over zichzelf te schrijven, schrijft Willem eigenlijk over ons allemaal. Het is geen omweg, maar de meest directe route. Park gaat over ons eigen onvermogen, over onze eigen vriendschappen.

Zonder moeilijke woorden.

5.

Volgens de schrijver Frederick L. Collins zijn er twee soorten mensen: mensen die een ruimte binnenkomen en zeggen “Hier ben ik dan” en mensen die een ruimte binnenkomen en zeggen “ah, hier zijn jullie.”

Ik val in die eerste categorie. Willem in de tweede. (Met uitzondering van de lunchpauzes bij de Wintertuin waar hij altijd een halfuur lang zoveel mogelijk high fives verzamelt met zijn slechte grappen.)

Het maakt ons een raar stelletje, want naast collega’s zijn we vrienden. Vrienden die wel eens kibbelen alsof ze getrouwd zijn. Het is een vreemde combinatie.

Maar Willem herinnert me er altijd aan wat opletten betekent, dat je nooit hoeft op te houden met je over dingen te verwonderen. Willem herinnert me eraan wie we zijn als we podium en pose vergeten. Aan wat er overblijft als we het toneelspel achterwege laten.

Ik heb altijd gezegd dat iedereen een eigen Willem moet hebben. Dat moment is er nu. U kunt Willem mee naar huis nemen, op uw nachtkastje leggen, in uw boekenkast of tussen de familiefoto’s zetten, maar vooral ook lezen. En ook niet onbelangrijk: u kunt Willem cadeau doen. De wereld wordt er beter van.

6.

Tot slot: ik ben voornemens om mijn volgende bundel af te sluiten met een gedicht dat ik van Willem heb gestolen.

Hij sms’te me dit:

Ik ben wat later vertrokken,
maar wel al onderweg.

Ik ben blij dat je er nu bent, Willem.

Op ons, op jou, op Park. 


Park is verkrijgbaar! Onder andere hierhierhier en hier. En ook als e-book.
En Hanneke schreef ook een speech

Advertenties

8 thoughts on “Koop Willem, of ga hem stalken

  1. Mooi geschreven, nu wil ik het boek ook hebben. Misschien vraag ik hem voor mijn verjaardag, nog twee maanden wachten dus. :)

  2. Pingback: Terugblik boekpresentatie « modder en lijm

  3. Webmaster, I am the admin at . We profile SEO Plugins for WordPress blogs for on-site and off-site SEO. I’d like to ivinte you to check out our recent profile for a pretty amazing plugin which can double or triple traffic for a Worpdress blog and we just posted a video showing the plugin in action. You can delete this comment, I didn’t want to comment on your blog, just wanted to drop you a personal message. Thanks, Rich

  4. Hi Jillian,This is a great post, and one that will certainly get otrhes thinking about well, pigeons, flight and education! There’s a haiku in there somewhere, I am sure of it!Your comic book assignment seems to be a rich and engaging one as well. I would love to be a part of it! Perhaps you could put them around your school or see what other teachers are doing and create some sort of a publication at the end of year for parents?In terms of documenting student growth, I may be a little off on this suggestion because I don’t teach in the elementary grades, but I would suggest a straightforward googledoc. I have google docs privately shared between each student and myself. On it they keep their daily class notes, and I am able to see when it was last updated/modified. I am also able to quickly and effectively add comments and suggestions, links and images to help their learning. Thanks for this,garth.

  5. Become a militant, if QuotesChimp concur that a Public Advocate is a thought that could help keep insurance rates down and write governor and your legislators demanding that the office be created in your state. You never understand, your letter could be the opening in the long journey toward the mythological destination of pricing equity. Here is a sample letter you may send to your state representative.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s