Cut-up setlist

Zines voor de workshop 'schetsen en schuiven'I
De meest recente incarnatie van mijn workshop creatief schrijven (die altijd op de een of andere manier om juxtapositie draait) is getiteld schetsen en schuiven. Kort door de bocht is het een combinatie van de eierwekkermethode en de cut-uptechniek. Ik laat de deelnemers vijf onderwerpen verzinnen waarover ze willen schrijven. Daarna moeten ze per onderwerp drie kleine indexkaarten volschrijven, schetsen. Uiteindelijk kiezen ze twee of drie onderwerpen en combineren ze die door met de indexkaarten te schuiven.Het is simpel, maar het bevat alle elementen die ik belangrijk vind in de schrijfpraktijk.

Foto: Riemkje Poortinga

Het schetsen is een manier om een tekst te beginnen zonder te wachten op inspiratie en om de censor die in het hoofd van elke schrijver zit even uit te schakelen – of op zijn minst het volume omlaag te draaien. De indexkaarten beperken de taak tot kleine, te overwinnen blokjes tekst.

Het schuiven is allereerst fysiek. Austin Kleon schrijft in zijn boek Steal like an artist over het belang van je lichaam in je werk brengen:

Work that comes only from the head isn’t any good. Watch a great musician play a show. Watch a great leader give a speech. You’ll see what I mean.

You need to find a way to bring your body into your work. Our nerves aren’t a one-way street – our bodies can tell our brains as much as our brains tell our bodies. You know the phrase “going through the motions”? That’s what’s so great about creative work: if we just start going through the motions, if we strum a guitar, or shuffle sticky notes around a conference table, or start kneading clay, the motion kickstarts our brain into thinking.

Gebogen over een tafel, de vloer of voor een prikbord met punaises tussen mijn lippen – veel van mijn denkwerk gebeurt op indexkaarten en printjes van gedichten. Ik moet altijd van de computer weg om werk (af) te kunnen maken. En ik hou van kantoorbenodigdheden.

Foto: Riemkje PoortingaHet schuiven is de simpelste manier die ik ken om de juxtapositie uit te leggen. Ik laat me daarin altijd bijstaan door een citaat van Charlie Kaufman. Tijdens een interview wordt hij gevraagd naar de overgang van schrijven voor series (in teams) naar schrijven voor films (in zijn eentje):

It was just me in a room and everything I thought was very familiar, because I was thinking it. I couldn’t surprise myself. So I decided I was going to collaborate with myself. And the way to do that was to take two different stories and force them into one script.

Wie Adaptation heeft gezien, weet hoe het voor de beste man uitpakt. En hetzelfde gebeurt in de workshops. 1 + 1 = 3. Het scheelt ook dat je dan niet het hele uur gepijnigde gezichten naar blanco A4’tjes ziet staren.

II
Vlak voordat schering en inslag uitkwam vroeg ik me af hoe ik dat eigenlijk met optredens ging doen. Ik had al wel wat van de gedichten op een podium gedaan, maar hoe breng je een bundel waarin één lang verhaal verteld wordt van zo’n dertig gedichten terug naar een stuk of tien? Ik hou er altijd van als ook de sets die ik doe een verhaal vertellen of op zijn minst een spanningsboog hebben.

Ik experimenteerde wat. Zo haalde ik bijvoorbeeld losse verhaallijnen uit het boek (bijvoorbeeld de Dani-gedichten) en wisselde die af met wat algemenere teksten. Andere keren bleef ik juist bij die algemene gedichten. Het andere uiterste was in de tussenpraatjes de verhaallijn zo goed mogelijk samen te vatten. Uiteindelijk werd het een mix van schering en inslag en ik en mijn mensen.

Setlist Good Night PoetryIII
Als je veel optreedt, weet je op een gegeven moment wel wat werkt. En dat is niet erg: want wat werkt is blijkbaar wat mensen willen horen. Toch kan je op een gegeven moment het gevoel bekruipen dat je een beetje op de automatische piloot gaat varen. De spanning is weg.

Toen ik op MadNes drie sets in twee dagen moest doen, wilde ik – ook al was het publiek bij elk optreden een ander – niet in herhaling vallen. Het was oké om een gedicht twee keer te doen, ik wilde geen identieke sets neerzetten. Dus ging ik door mijn bundels bladeren. Ik was een hoop gedichten alweer vergeten. Doordat ik wist wat werkte, was de selectie die ik in mijn hoofd had aanzienlijk kleiner geworden dan wat er daadwerkelijk lag. Ik zette de vergeten gedichten op de setlist.

In de optredens na MadNes ging ik hier en daar een stap verder door tijdens de optredens in de bundel te gaan bladeren. Het was fijn om eens andere gedichten te doen. Om weer wat zenuwen op het podium te krijgen.

Toch begon ik de verhaallijn en de spanningsboog te missen. Ik wil dat de optredens kleine werelden zijn waar het publiek even in kan verdwalen. Precies dat was ik om zeep aan het helpen door – hoe vermakelijk ook – te freewheelen.

IV
Enter de indexkaarten. Als ik alle gedichten die ik podiumwaardig vond nu eens op kaarten schreef en voor elk optreden ging schuiven? Het is bizar dat het idee zo laat kwam: de cut-up setlist generator. Hieronder de set die ik komende zaterdag ga doen. Ik laat wel weten hoe het ging.

Cut-up setlist

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s